O
życiu i twórczości Artura Szyka
Artysta urodził się w
Łodzi w 1894 r. w rodzinie przemysłowca Salomona Szyka i Eugenii z Rogockich.
Już jako kilkuletni chłopiec uczył się rysunku i malarstwa w łódzkiej
szkole Jakuba Kacenbogena, ale ukończył też Szkołę Zgromadzenia Kupców.
Potem podjął studia malarskie w Paryżu i Krakowie. Jeszcze przed I wojną światową
zadebiutował jako karykaturzysta i ilustrator. Jego satyryczne prace
zamieszczone były w czasopismach „Śmiech”, „Harap” a później
w „Republice”. Zilustrował też satyryczną „Rewolucję w
Niemczech” Juliana Tuwima. W międzywojennej Łodzi wraz z Julianem
Tuwimem założył kabaret Bi-Ba-Bo, dla którego to kabaretu tworzył
plakaty, karykatury i dekoracje.
W
1920 r. współpracował z Sekcją Propagandy Wojska Polskiego ( przygotowywał
plakaty propagandowe). Rok później wyjechał ponownie do Paryża, gdzie niedługo
potem przygotował swoją bardzo udaną wystawę. Regularnie jednak powracał do
rodzinnego miasta. W tym okresie artysta koncentrował się na ilustracji o
tematyce historycznej i biblijnej. Wykonał rysunki do
„Księgi Estery” i do „Pieśń nad pieśniami”. W
1932 r. ukończył dwie monumentalne prace illuminatorskie: ”Statut
Kaliski”, gloryfikujący przyznanie praw Żydom przez księcia kaliskiego
Bolesława Pobożnego w 1264 r. oraz cykl 38 prac „O Wojnie o Niepodległość
Stanów Zjednoczonych”. Otrzymał również zamówienie na ilustracje do
„Karty Ligi Narodów”. Od 1937 r. Szyk przygotowywał w Londynie
ilustracje do Haggad, poświęconych
żydowskiemu Exodusowi, które zostały
uznane przez „Timesa” za „jedną z najpiękniejszych prac,
wykonanych ludzką ręka”. W okresie międzywojennym artysta eksponował
swoje prace w Łodzi i w innych miastach w Polsce, a także w Paryżu, Genewie,
Londynie, Nowym Jorku, Waszyngtonie i Cincinnati.
Po wybuchu II wojny światowej
artysta poświęcił się karykaturze politycznej, ukazując ofiary wojennych
zmagań i bezpardonowo wyśmiewając faszystowskich i nazistowskich dygnitarzy,
z tym większym zaangażowaniem, że niemal cała jego rodzina została
wymordowana przez Niemców.
W 1940 r. Artur Szyk
wyjechał do Kanady a później przeniósł się
do Nowego Jorku. Tu też artysta zdobył popularność mobilizując
amerykańską opinię publiczną przeciwko nazistom przy pomocy politycznych
karykatur publikowanych głównie w poczytnych gazetach i magazynach.
Po zakończeniu wojny
kontynuował – poprzez swoje rysunki – działalność na rzecz ludności
żydowskiej i utworzenia państwa żydowskiego. Powrócił też do miniatury
ilustrując m.in. bajki Hansa Christiana Andersena oraz „Baśnie z 1000 i
jednej nocy”. Wykonał również iluminowaną „Proklamację
Niepodległości Izraela” i „Deklarację Niepodległości Stanów
Zjednoczonych”.
Dzieło Artura Szyka
dobrze scharakteryzował polski konsul, który w 1940 r. otwierając wystawę
artysty w Toronto, podkreślił jego dogłębną znajomość historii narodów,
ras i osobowości, drobiazgową sumienność, oryginalność, psychologizm
przedstawień, niezwykłą pamięć i znajomość ludzkiej natury, a także
uduchowienie emanujące z jego prac. Charakterystycznym dla artysty była jego
religijna i etniczna tolerancja oraz głęboki patriotyzm: jako Żyda, jako
Polaka, a także jako obywatela Stanów Zjednoczonych, dumnego z ideałów i
demokracji tego kraju. W dowód uznania otrzymał rządowe odznaczenia: polskie,
amerykańskie i francuskie.
Artur Szyk zmarł nagle
13 września 1951 r. w New Canaan. Pochowany został na Montefiori Cementery, na
Lond Island w Nowym Jorku.
|