|
Tytuł: "Bałuckie klimaty. Ludzie, domy, miejsca" Wystawa czynna: lipiec - sierpień Kurator wystawy: Ewa Grzelak Miejsce: hol Bałuty posiadają długą i burzliwą historię. Wprawdzie pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości Bałuty pochodzi z 1430 roku, ale przez stulecia była to niewielka wieś położona w sąsiedztwie równie niewielkiego miasteczka Łódź. Właśnie to bliskie sąsiedztwo miało znaczący wpływ na losy Bałut. Dynamiczny rozwój Łodzi przemysłowej w drugiej połowie XIX wieku przyczynił się do równie dynamicznego rozwoju Bałut. Różnica polegała jednak na tym, że Łódź jako miasto rozwijała się wg wytyczonej w pocz. XIX określonej koncepcji urbanistycznej, zaś Bałuty przez cały ten czas fukcjonowały na prawach wsi. W chwili włączenia Bałut w 1915 roku w granice administracyjne Łodzi liczyły one ok. 100 000 mieszkańców i były już mocno zurbanizowane. Niestety charakteryzowały się bezplanową, wręcz bezładną zabudową - pokryte gęsta siatką małych, wąskich uliczek, gdzie przeważały małe drewniane domy lub niewielkie kamienice, a większość budynków pozbawiona była elementarnego zaplecza sanitarnego. Dzielnica ze względu na bliskie sąsiedztwo Łodzi stała się jej "zapleczem mieszkaniowym", jeśli zaś chodzi o jej mieszkańców - mówi się, że Bałuty zamieszkiwały najuboższe warstwy społeczne. Byli to głównie robotnicy i drobni rzemieślnicy. W dodatku dzielnica cieszyła się złą sławą ze względu na dużą przestępczość - do dziś znana jest łodzianom legenda Antka z Bałut bądź Ślepego Maxa - postaci z przestępczego półświatka Łodzi przedwojennej. Okres II Wojny Światowej też odcisnął tu swoje piętno, bowiem właśnie na Bałutach hitlerowcy zorganizowali getto, a po jego likwidacji przystąpili do systematycznych wyburzeń substancji mieszkaniowej. Jeszcze kilka lat po wojnie rejon byłego getta był systematycznie dewastowany przez szabrowników i zwykłych wandali. Odmianę miała przynieść Bałutom nowa władza czyli PRL. Już pod koniec lat 40-tych XX wieku opracowano nową koncepcję urbanistyczną w myśl której na terenie Bałut w rejonach ulic: Modra, Ks. Brzóski, Wąska, Stefana, Kowalska, Obrońców Westerplatte, Lutomierska i Wojska Polskiego miała powstać dzielnica mieszkaniowa na ok. 40 tyś mieszkańców składająca się z pięciu osiedli mieszkaniowych, przy jednoczesnym wyburzeniu starej zabudowy. Osiedla miały charakteryzować się z dużą ilością przestrzeni, terenów zielonych oraz niezbędną infrastrukturą taką jak: żłobki, przedszkola, szkoły, punkty usługowe, ośrodki kultury. Uzupełnieniem tych planów miało być osiedle nr 6 "Stare Miasto" - przewidziane w rejonie ulic : Zachodnia , Stodolniana (dziś nieistniejąca ), Franciszkańska, Wojska Polskiego, Ogrodowa i Północna. Do budowy tych osiedli przystąpiono już w 1950 roku. Nie wszystkie zamierzenia zrealizowano w całości, część osiedli powstał, inne zbudowano tylko w części. Fotografie prezentowane na niniejszej wystawie pokazują oblicze dzielnicy właśnie z tamtych czasów z przełomu lat 40 i 50 XX wieku. Wykonano je prawdopodobnie na zlecenie miejskiej pracowni urbanistycznej w celach dokumentacyjnych. Na fotografiach widzimy małe, ciche pokryte brukiem, uliczki o niskiej - często wiejskiej zabudowie, ogrody, kamienice, podwórka. Na tle ulic widzimy też mieszkańców dzielnicy - przechodniów, gospodynie domowe, dzieci bawiące się na ulicy - słowem klimat zwykłego dnia. Autora fotografii dotychczas nie udało się ustalić - pozostało jednak to, co zdołał uchwycić w kadrze - obraz dnia codziennego, miasta i ludzi z przełomu lat 40 i 50 -tych XX wieku, obrazki z życia miasta, które już odeszło, za którym może trochę dziś tęsknimy. Większość tych ulic i miejsc dziś wygląda zupełnie inaczej. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat zaszły bowiem wielkie zmiany w układzie urbanistycznym dzielnicy - małe drewniane domki i wąskie uliczki zniknęły - zastąpiły je wielkie osiedla mieszkaniowe, bloki z wielkiej płyty i szerokie arterie komunikacyjne. Jednak nie wszystko się zmieniło, niektóre fragmenty starych Bałut przetrwały do dziś, zwiedzając wystawę można te miejsca odnaleźć. Ewa Grzelak
|
| [Home] [Wystawy stałe] [Wystawy czasowe] [Wystawy planowane] |
e-mail: muzeum@poznanskipalace.muzeum-lodz.pl