Tytuł: Artyści łódzkiego getta.
Prace ze zbiorów Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie

Wystawa czynna: 18 maja - 28 czerwca 2009
Kuratorzy wystawy: Beata Kamińska, Krystyna Knapik

Wystawa zorganizowana została z okazji 65 rocznicy likwidacji getta w Łodzi. Przedstawionych jest na niej 34 prace artystów żydowskich, którzy w czasie II Wojny Światowej przebywali w łódzkim getcie. Autorami prezentowanych rysunków, akwarel i kolażu są: Józef Icchak Kowner, Izrael Lejzerowicz, Pola Dancygier, Pinchas Szwarc, M. Schwarz, Szymon Szermann, Vincent ( Icchak) Brauner, Hersz Schilis i M. Frydenzon.

Na ekspozycji znalazły się również trzy prace Maurycego Trębacza: "Wóz i woźnica", "Portret Marty" i "Żyd w jarmułce". Pomimo, że powstały one przed 1939 rokiem uznaliśmy, że warto przypomnieć twórczość tego znakomitego artysty, którego prace zdobyły przecież międzynarodowe uznanie i wystawiane były w najlepszych muzeach i galeriach na świecie. Maurycy Trębacz zmarł z wyczerpania i głodu w łódzkim getcie w styczniu 1941 roku. Najprawdopodobniej nie zachowały się żadne prace artystyczne jego autorstwa które powstały w łódzkiej "dzielnicy śmierci".

Zebrane na naszej ekspozycji prace to niezwykle cenny historycznie i ciekawy materiał ikonograficzny przedstawiający życie codzienne w łódzkim getcie w latach 1940 - 1944. Pokazuje on mozolne zmagania społeczności żydowskiej z głodem, nędzą i gettowską apatią. To sugestywny obraz zamkniętej dzielnicy, funkcjonującej w ekstremalnych warunkach. Często jednak okrucieństwo i dramat ludzki znajduje się na drugim planie, jest tłem do pokazania prozaicznych scen w pralni, kuchni, u szewca czy modystek przy pracy.

Tematem prezentowanych prac są głównie mieszkańcy getta, ich praca i codzienne zajęcia. Nie brakuje jednak wśród nich przedstawień symbolicznych - jak choćby rysunek Poli Dancygier pokazujący popiersie Chaima Mordechaja Rumkowskiego, nad głową którego widnieją dwa lwy (symbole siły i władzy) czy collage Pinchasa Szwarca zatytułowany "Łódź resortów pracy w getcie łódzkim" będący satyrycznym przedstawieniem struktury Centralnego Biura Resortów Pracy w łódzkim getcie.

Częstymi motywami w twórczości łódzkich artystów pochodzenia żydowskiego jest most nad ulicą Zgierską i Kościół Najświętszej Marii Panny. Stały się one niemal symbolem gettowskiej dzielnicy, bezpośrednio kojarzonym z tym rejonem Łodzi. Most przy Placu Kościelnym był "łącznikiem" między dwoma częściami getta. W kościele NMP mieścił się w czasie II wojny światowej magazyn zrabowanego mienia żydowskiego, sortownia pierza i puchu.

Co ciekawe malowano również kwiaty. Martwe natury Józefa Kownera przedstawione w całej gamie kolorów i kształtów są poniekąd lirycznym akcentem wśród prac artystów z łódzkiego getta. Czy były to pozory zachowania normalności, próby ucieczki od przytłaczającej rzeczywistości - ponurej i strasznej?

Dzisiaj prezentowane na wystawie prace są dla nas ważnym dokumentem historycznym i społecznym. Pokazują realia tamtejszej codzienności i sposób jej postrzegania przez mieszkańców zamkniętej, wyalienowanej dzielnicy naszego miasta.

[ POWRÓT ]