Tytuł: W secesyjnym ogrodzie
Kolekcja studiów roślin i projektów dekoracyjnych

Wystawa czynna: 17 kwietnia - 5 czerwca 2008 r.

Komisarz wystawy: Wisława Jordan

Na wystawie prezentowany jest zespół ponad stu akwarel, które stanowiły wstępne studia form roślinnych, wykorzystywanych następnie do projektowania ornamentów na przedmioty użytkowe i malowidła dekoracyjne. Prace powstały w latach 1905-1907, a ich autorką jest najpewniej Melania Fiszer (1884-1946), córka zasłużonego łódzkiego wydawcy i księgarza Ludwika Fiszera. Kolekcję ofiarowała Muzeum Historii Miasta Łodzi w latach siedemdziesiątych Pani Ewa Jankowska, wnuczka Melanii Fiszer (poźniej: Stegmanowej) i prawnuczka Ludwika Fiszera.

Prace odznaczają się profesjonalnym charakterem, malowane są z talentem i wrażliwością. Cechuje je także skłonność do secesyjnej stylizacji: płaszczyznowość, operowanie płynnym konturem i specyficzny dobór roślin. Niestety prace nie są sygnowane, posiadają natomiast dzienne daty i często precyzyjne nazwy gatunków roślin. Sporadycznie pojawiają się określenia miejsca powstania prac: Wrocław i Salzbrunn (Szczawno), co pozwala przypuszczać, że Melania Fiszer mogła odbywać studia artystyczne we Wrocławiu, np. w tamtejszej Szkole Sztuki i Rzemiosła Artystycznego. Z kolei kilka projektów malatur na filiżanki przywodzi skojarzenia z dolnośląskim ośrodkiem ceramicznym (zwłaszcza z wytwórnią Hermanna Ohme w Nieder-Salzbrunn czyli w dzisiejszym Szczawienku). Kolekcję studiów akwarelowych uzupełnia więc pokaz podobnie zdobionych w motywy roślinne wyrobów porcelanowych ze zbiorów Muzeum w Wałbrzychu.

Ewentualna edukacja artystyczna Melanii Fiszer i jej związki z wytwórniami porcelany pozostają ciągle w sferze domysłów. Nie potwierdzają ich bowiem ani zachowane archiwalia, ani przekazy rodzinne. Potomkowie Melanii i jej rodzeństwa zapamiętali jedynie z lat trzydziestych ciotkę Stefanię Fiszer (1887-1939/1940), młodszą siostrę Melanii, malującą olejami okoliczne pejzaże i portrety członków rodziny. Przykłady tego malarstwa (pokazane także na obecnej wystawie) nie dostają jednak swym poziomem artystycznym do prac akwarelowych. O młodocianym talencie Melanii mówią natomiast jej bardzo wczesne rysunki z lat dziewięćdziesiątych XIX wieku (miała wówczas 13-14 lat) opatrzone wyraźną sygnaturą "M. Fischer". Mamy zatem, jak można przypuszczać, do czynienia z dwiema autorkami, siostrami Fiszer: Melanią malującą akwarele na pocz. XX w. (zapewne podczas kształcenia się w jakiejś szkole artystyczno-rzemieślniczej) oraz Stefanią, malującą amatorsko w latach trzydziestych obrazy olejne.

Do tej pory nie były znane artystyczne koneksje rodziny Fiszerów, a przecież dbałość o szatę graficzną wydawanych w rodzinnej oficynie książek i duży w nich udział podręczników do ćwiczeń kaligraficznych i rysunkowych mogą świadczyć o takich właśnie preferencjach łódzkiej firmy. Nieco więcej światła na artystyczne zainteresowania rodziny Fiszerów rzucają pokazane na wystawie rodzinne pamiątki i przykłady edytorskiej działalności Ludwika Fiszera. Wystawie towarzyszy także bogato ilustrowana publikacja analizująca tę unikalną kolekcję oraz historię rodziny, stanowiąc zarazem ważny przyczynek do dziejów naszego miasta. /W. Jordan/

[ POWRÓT ]