Tytuł: "Pan Savoir i Ósma żona Sinobrodego"

Wystawa czynna: 15 września - 24 października 2010

Autor wystawy: Katarzyna Kuropatwa

Wystawa poświęcona jest Alfredowi Poznańskiemu (pseud. Savoir), komediopisarzowi, wnukowi Izraela Poznańskiego i towarzyszy wydarzeniu Powrót do ziemi obiecanej - sentymentalna podróż rodziny Poznańskich, które będzie miało miejsce w dniach 15 - 17 października w muzeum.

Ekspozycja inspirowana sztuką Alfreda "Savoira" Poznańskiego Ósma żona Sinobrodego ma charakter subtelnej gry między historią a współczesnością, prawdą a fikcją, życiem a sztuką. Wystawa nie podlega linearno-chronologicznym zasadom narracji. Ważniejsze od dbałości o "jedność czasu i miejsca" było pokazanie poruszonych w sztuce Savoira i nadal aktualnych zagadnień społeczno-kulturowych. Jednym z nich jest dążenie kobiety do niezależności, do budowania własnej tożsamości i poczucia wartości wolnego od ograniczeń, narzucanych przez konwenanse społeczne i standardy patriarchalnego świat. Ważną kwestię stanowią również obecne we wzajemnych relacjach kobiet i mężczyzn gry, podstępy, pozory i wybiegi, powodujące, iż partnerzy stają się jedynie odtwórcami ról "w teatrze życia codziennego". Nie mają odwagi spotkać się i spojrzeć na siebie "tak po prostu", bez forteli, wyzbywając się obowiązujących etykiet towarzyskich.Paradoksalnie jedyną szansą na uwolnienie się od schematów, a jednocześnie machiną uruchamiającą niekończącą się grę pozorów - jest uczucie, które zaczyna łączyć dwoje ludzi. Tak dzieje się z Monną i Mr Brownem, bohaterami sztuki Alfreda Savoira. Przedstawione na ekspozycji fragmenty ich rozmów w pełni odzwierciedlają tę odwieczną, damsko-męską grę, wpisaną w archetypiczną opowieść o Sinobrodym i jego żonach.

Niepewność i niemożność jednoznacznego rozpoznania prawdy w świecie, otaczającym bohaterów Ósmej żony..., stała się główną ideą wystawy. Obok autentycznych, historycznie osadzonych obiektów, znajdują się na niej także przedmioty, pochodzące z zupełnie innej epoki albo będące repliką oryginałów. Celowo zakłócają one jednoznaczny odbiór całości. Rzeczy osobiste mieszają się tu z teatralnymi rekwizytami, a tradycyjny muzealny sposób eksponowania przeplata się ze sceniczną dyzwolunturą. Ekspozycję dopełniają obrazy Paryża.

Wystawę można potraktować jako pretekst do refleksji lub zabawy w tropienie prawdy albo jako dyskretne pytania: Czy gry podejmowane w rozmowach bohaterów sztuki tak bardzo różnią się od tych obecnie prowadzonych? Czy postawione przez autora diagnozy, dotyczące życia społecznego i relacji międzyludzkich są nadal aktualne?

Możliwości jest nieskończenie wiele...

Katarzyna Kuropatwa

ALFRED POZNAŃSKI (pseudonim artystyczny: Alfred Savoir)

Urodził się 23 stycznia 1883 roku w Łodzi, w domu przy ul. Piotrkowskiej 6. Był synem Ignacego (Izaaka) i wnukiem Izraela Poznańskiego, twórcy potężnego imperium przemysłowego i finansowego. Z wyróżnieniem ukończył gimnazjum miejskie w Łodzi, nastepnie wyjechał do Francji studiować prawo na uniwersytecie w Montpellier.

Od początku pociągało go środowisko artystów i dziennikarzy. Był znakomitym obserwatorem, obdarzonym "ujmującą osobowością". Szybko zaaklimatyzował się i na stałe osiadł w Paryżu. Zajął się pisaniem dramatów. W 1906 roku zadebiutował w teatrze komedią Trzecie nakrycie. Przedstawienie zostało uznane za interesujące, ale na scenach paryskich chętniej wystawiano sztuki znanych autorów. Poznański (Savoir), żeby zapewnić sobie większy sukces, namówił do współpracy kilku francuskich literatów, takich jak: Fernand Nozie`re, André Picard, Abel Hermant, Régis Ginoux. W ten sposób stał się niezwykle popularnym komediopisarzem, jego sztuki cieszyły się sporym powodzeniem. Miał duże wyczucie sceny, tworzył postaci, które dawały aktorom ogromne możliwości zaprezentowania swojego kunsztu. Ceniono go też za dobry warsztat dramturgiczny, sprawnie budowaną i prowadzoną z inwencją intrygę, błyskotliwe dialogi, zabawne sytuacje. Do najbardziej znanych utworów Savoira należą: Ósma żona Sinobrodego, Banko!, Szwaczka z Lune`ville, Wielka Księżna i chłopiec hotelowy, Katarzyna.

We Francji w latach 1906-1934 wystawiono około 30 sztuk Alfreda Poznańskiego. Pisał po francusku, zwykle pod pseudonimem Alfred Savoir, ale jego komedie były wystawiane również w Polsce (np. dramat Wielka Księżna i chłopiec hotelowy grano w Teatrze Miejskim w Łodzi). Autor przesyłał je z Paryża albo przywoził osobiście, doglądając przy okazji spraw majątkowych w rodzinnym mieście. Uprawiał różne gatunki dramatyczne: od wodewilu i sarkastycznej komedii do studium psychologicznego i pseudohistorycznej sztuki o Katarzynie II. Komedię Banco! przeniosła na ekran wytwórnia Paramount. Na podstawie  sztuki Ósma żona Sinobrodego powstał natomiast scenariusz znanego filmu Ernsta Lubitscha pod tytułem Bluebeard's Eighth Wife z Gary Cooperem i Claudette Colbert w rolach głównych.

Podczas I wojny światowej Savoir służył w lotnictwie francuskim, za odwagę został odznaczony Legią Honorową. Był dwukrotnie żonaty. Najpierw z Michaliną z domu Hertz, potem z Suzanne Henriette Denise, z domu Vilboeuf. Miał z nią syna Jean-Claude. Zmarł 26 VI 1934 roku w Paryżu.

[ POWRÓT ]