Tytuł: Uroda codzienności. Sztuka użytkowa XIX - XX w.

Wystawa czynna: 8 lutego - 12 czerwca 2011

Autor wystawy: Łukasz Grzejszczak

Współpraca: Ewa Derkacz-Królewska

  Kultura mieszkaniowa jest pojęciem niejednoznacznym i niełatwym do zdefiniowania. Mieszkanie jest bowiem przestrzenią o ściśle wyznaczonych granicach i funkcjach. Przestrzeń ta ma zaspakajać nie tylko podstawowe ludzkie potrzeby, ale także zawarte jest w niej  pragnienie wygody i luksusu. Odzwierciedla się ono w reprezentacyjnej funkcji mieszkania, której sprzyja prowadzenie życia towarzyskiego nie ograniczonego jedynie do rozgałęzionej rodziny, ale obejmującego  znacznie szerszą wspólnotę. Mieszkanie dostarcza zatem jego mieszkańcom także inspiracji, w czym pomocną rolę odgrywa tradycja , w której obyczaje, funkcje pomieszczeń, znajdujące się w nich przedmioty przekazywane są kolejnym pokoleniom. 
 Wystawa "Uroda codzienności. Sztuka użytkowa XIX-XX wieku" zorganizowana przez Muzeum Miasta Łodzi prezentuje styl życia i kulturę materialną wyższych i średnich warstw mieszczaństwa oraz burżuazji końca XIX  i  pierwszej tercji XX wieku. Kulturę mieszkaniową tej grupy społeczeństwa, do której zaliczymy lekarzy, prawników, nauczycieli, urzędników, architektów i budowniczych, kupców, właścicieli drobnych przedsiębiorstw i  fabryk,  określa ich status ekonomiczny i towarzyski. Tworząc własny styl życia aspirowali oni do wzorów czerpanych od wyższych warstw społecznych - arystokracji, a nawet głów koronowanych. Niejednokrotnie silna okazywała się również narodowa, czy rodzinna tradycja, a w niektórych wypadkach szlacheckie korzenie. 
 Kultura mieszkaniowa wykazuje zatem daleko idące uzależnienie zarówno w sferze materialnej jak i ideowej od rozwoju cywilizacji. W omawianym okresie oddziałuje na nią szybki postęp techniczny, przyczyniający się do rozwoju przemysłu artystycznego, który staje się niemal dziedziną wytwórczości. Znajduje to wyraz zarówno w organizowanych od drugiej połowy XIX wieku wystawach światowych, ale także w całym ruchu reformy sztuki użytkowej zapoczątkowanym w Anglii przez Johna Ruskina, Williama Morrisa i Waltera Crane'a, a kontynuowanym przez artystów i teoretyków w innych krajach Europy, w tym także w Polsce. Równocześnie przemysł artystyczny kreuje wówczas nowoczesnego człowieka, a wprowadzając surogaty części materiałów tworzy nową wartość estetyczną sztuki XIX wieku.
  Ekspozycja prezentuje różnorodne aspekty kultury mieszkaniowej, życia rodzinnego i towarzyskiego oraz związaną z nimi obyczajowość.  W przestrzeni galeryjnej podzielonej na osiem części - sekwencji podjęto próbę rekonstrukcji zamożnego wnętrza mieszczańskiego końca XIX i pierwszej tercji XX wieku.
 Przy jej tworzeniu starano się nawiązać do wyglądu wnętrz łódzkich zamożnych mieszkań, czy willi, wykorzystując ruchomości stanowiące w przeszłości ich wyposażenie, jednak należy zaznaczyć, że z tych mobiliów zachowała się jedynie niewielka część, gdyż wiele cennych obiektów uległo rozproszeniu  lub zniszczeniu w okresie drugiej wojny światowej.
 W aranżacji wyodrębniono część reprezentacyjną i prywatną. Wśród pomieszczeń reprezentacyjnych najważniejszą rolę odgrywa salon będący synonimem XIX - wiecznej kultury mieszczańskiej oraz jadalnia, gdzie skupiało się codzienne życie rodzinno - towarzyskie.
W części prywatnej zastosowano podział na pomieszczenia, do których dopuszczano najbliższych gości - buduar i palarnia (określana także jako pokój męski) oraz obszar bardziej "intymny" zastrzeżony dla grona rodziny i służby - kuchnię, sypialnię, pokój dziecięcy.
 Układ pomieszczeń i dobór eksponatów przywołuje dawną oprawę wyznaczanych przez rytm dnia i etykietę, celebrowanych niegdyś spotkań towarzyskich (m. in. obiadu w gronie rodzinnym, kawy w buduarze, popołudniowej herbatki, muzycznego lub poetyckiego podwieczorku w salonie).
 Owe blaski "dyskretnego uroku codzienności" podkreślały bowiem nie tylko dzieła sztuki (malarstwo, rzeźba, grafika), ale głównie przedmioty rzemiosła artystyczneg porcelana, srebra, platery, szkło, czy tkaniny, tworzące klimat wnętrza mieszkalnego końca XIX i pierwszej tercji XX wieku.
 Ekspozycja prezentująca tak różnorodne aspekty kultury materialnej omawianego okresu,
przybliżyć ma Odbiorcom nie tylko zapomniane realia dawnego życia, czy obyczajowość, ale także ukazywać pewien jego obraz jaki tworzy codzienne otoczenie człowieka, na które składają się objet d' art i przedmioty użytkowe z ich znaczeniem, funkcjami, symboliką, rangą artystyczną. 
 Prezentowane eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum Miasta Łodzi, Muzeum Mazowieckiego w Płocku, Muzeum Okręgowego w Sieradzu, Muzeum im. Jerzego Dunin Borkowskiego w Krośniewicach oraz nie wystawianych dotychczas łódzkich kolekcji prywatnych. 

[ POWRÓT ]