Karl Dedecius. Literatura-Dialog-Europa

Karl Dedecius. Literatura – Dialog – Europa
Termin:20 maja - 20 sierpnia 2015 r.
Miejsce: Galeria Wystaw Czasowych

Muzeum Miasta Łodzi
ul. Ogrodowa 15
Wernisaż: 20 maja (środa), godz. 18:00 (Sala Lustrzana)
Kurator: Marta Skłodowska

Współpraca: Katarzyna Kuropatwa - Pik

20 maja br. (środa), o godz. 18:00 w Muzeum Miasta Łodzi otwarta zostanie organizowana we współpracy z Fundacją Roberta Boscha wystawa Karl Dedecius. Literatura – Dialog – Europa poświęcona najwybitniejszemu tłumaczowi i znawcy polskiej literatury w Niemczech, urodzonemu w Łodzi, a obecnie mieszkającemu we Frankfurcie nad Menem, Karlowi Dedeciusowi.
Ekspozycja będzie prezentowana w Łodzi do 30 sierpnia. Później odwiedzi Słubice, gdzie znajduje się Karl Dedecius Archiv (24.09-08.10.2015) oraz Darmstadt, gdzie Karl Dedecius założył Instytut Kultury Polskiej w Niemczech (maj 2016). Wystawa jest częścią bilateralnych obchodów z okazji zbliżającej się 95. rocznicy urodzin tłumacza, na które złożą się także: międzynarodowy panel dyskusyjny, warsztaty w przestrzeni miejskiej oraz publikacja.

Nowa wystawa czasowa w muzeum jest punktem wyjścia do szeregu działań wokół postaci tłumacza, krytyka i badacza literatury, jednej z najważniejszych postaci reprezentujących kulturę i literaturę polską w Niemczech, a zarazem świadka epoki - Karla Dedeciusa. Aby przedstawić jego postać, pokazać skomplikowane koleje życia oraz przybliżyć kulisy pracy tłumacza, na ekspozycji zaprezentowane zostaną m.in. archiwalne dokumenty związane z największymi polskimi poetami, z którymi tłumacz się przyjaźnił: listy Czesława Miłosza, komplet materiałów związanych z przyznaniem Nagrody Nobla Wisławie Szymborskiej, zabawne pocztówki od Zbigniewa Herberta, fotografie z wieczorów autorskich z Tadeuszem Różewiczem i przedmioty osobiste, m.in. pulpit translatorski z drewna mahoniowego, przy którym Karl Dedecius przez wiele lat pracował. Kanwą wystawy i punktem wyjścia do jej przestrzennej organizacji są wspomnienia Karla Dedeciusa, stanowiące podsumowanie jego działalności tłumacza i pokazujące jego losy na tle XX wieku, a także metafora życia człowieka jako księgi. Szczególna uwaga została poświęcona jego młodości spędzonej w wielokulturowej Łodzi, doświadczeniom wojennym i być może wynikającej właśnie z nich chęci bycia pośrednikiem między narodami dzięki tłumaczeniom literatury, a także związkom z wybitnymi poetami i innymi osobowościami ze świata kultury i polityki. Zostanie także pokazana działalność założonego przez Karla Dedeciusa Instytutu Niemiecko-Polskiego w Darmstadt i jego rola w relacjach polsko-niemieckich.

Ekspozycja ukazuje ogrom pracy Karla Dedeciusa włożony w przekłady i opracowania literatury polskiej w języku niemieckim. Zobrazować go może już sama prezentacja monumentalnego efektu jego dwudziestoletnich wysiłków: 50-tomowej serii „Polnische Bibliothek” (Biblioteka Polska) obejmującej  literaturę polską od średniowiecza po współczesność; a także 7-tomowej „Panorama der polnischen Literatur des 20. Jahrhunderts” („Panorama literatury polskiej XX wieku”). Na wystawie poruszone są także problemy transformacji jednego języka w inny i związany z tym warsztat. Dopełnieniem ekspozycji są „przykazania” dla tłumaczy autorstwa Karla Dedeciusa, zawarte m.in. w eseju-wykładzie „Sztuka tłumaczenia”, a także udostępniony odbiorcom wybór tekstów – zarówno popularnonaukowych jak i specjalistycznych, których lektura umożliwi zwiększenie wiedzy na temat tego, czym jest tłumaczenie, i zawierających pogłębioną analizę tej czynności.

Oprócz wystawy muzeum zaplanowało działania dodatkowe: międzynarodowy panel dyskusyjny (21-22.05.2015) z udziałem tłumaczy i poetów z Białorusi, Ukrainy, Rosji, Niemiec i Polski na temat roli tłumacza we współczesnej Europie; warsztaty (06-08.2015) w przestrzeni publicznej dla mieszkańców Łodzi, miasta o wielokulturowej tradycji, dotyczące takich zagadnień jak: Pamięć, Dom, Ojczyzna, Granica; warsztaty „Laboratorium przyszłości” (06.2015) z udziałem uczniów m.in. Gimnazjum im. K. Dedeciusa w Łodzi. Podsumowaniem projektu będzie jubileuszowa publikacja, której wydanie zaplanowane jest na grudzień 2015 r.

Projekt Karl Dedecius. Literatura – Dialog – Europa służy przybliżeniu zagadnień związanych z tłumaczeniem, a także pokazaniu jego roli w komunikacji międzyludzkiej. Dzięki ekspozycji oraz towarzyszącym jej wydarzeniom chcielibyśmy odnaleźć współczesny wymiar wielokulturowości, sprawdzić, czy istnieje bliskość między Polską i Niemcami na polu literatury i europejskiej tożsamości, a także otworzyć siebie samych oraz przede wszystkim zwiedzających na Innego.

Program towarzyszący wystawie Karl Dedecius. Literatura - Dialog - Europa

21 maja (czwartek), godz. 17.00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie
Miejsce: Galeria Wystaw Czasowych
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

Oprócz wystawy muzeum zaplanowało działania dodatkowe: międzynarodowy panel dyskusyjny (21-22.05.2015) z udziałem tłumaczy i poetów z Białorusi, Ukrainy, Rosji, Niemiec i Polski na temat roli tłumacza we współczesnej Europie; warsztaty (06-08.2015) w przestrzeni publicznej dla mieszkańców Łodzi, miasta o wielokulturowej tradycji, dotyczące takich zagadnień jak: Pamięć, Dom, Ojczyzna, Granica; warsztaty „Laboratorium języka” (06.2015) z udziałem uczniów m.in. Gimnazjum im. K. Dedeciusa w Łodzi. Podsumowaniem projektu będzie jubileuszowa publikacja, której wydanie zaplanowane jest na grudzień 2015 r.

21-22 maja 2015
Międzynarodowy panel dyskusyjny tłumaczy

W języku niemieckim „tłumaczyć” – „übersetzen” - to także przeprawiać na drugą stronę, być pośrednikiem między kulturami. Mimo że słowa w różnych językach mają odmienne brzmienie, to już ukryte pod nimi znaczenia - mimo różnic wynikających z odmiennych historycznych uwarunkowań i narodowości - odsyłają do wspólnoty doświadczania świata. W ten sposób pokonują  granice i podziały geopolityczne, zbliżając ludzi do siebie. W ramach dwudniowego panelu dyskusyjnego spotkają się tłumacze i poeci z Białorusi, Niemiec, Polski, Rosji i Ukrainy, żeby porozmawiać na temat misji związanej z zawodem tłumacza, uwarunkowań jego pracy i roli, jaką odgrywa w procesie porozumienia w wielokulturowej Europie. Na podstawie ich doświadczeń postaramy się pokazać, w jaki sposób pracują tłumacze współcześnie. Odbędą się także wieczory autorskie zaproszonych twórców.

Uczestnicy:
Białoruś: Andriej Chadanowicz, Maryna Szoda
Niemcy: Bernhardt Hartmann, Renate Schmigdal
Polska: Leszek Engelking, Wojciech Górecki, Michał B. Jagiełło, Jerzy Jarniewicz, Sława Lisiecka, Michał Książek
Rosja: Nikita Kuznietsov, Anatol Niechaj
Ukraina: Hałyna Kruk, Ostap Sływynski.

Harmonogram panelu:
21 maja (czwartek), godz. 17.00 - 21.00
Miejsce: Sala Lustrzana
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

17.00 - 18.00 Oprowadzanie kuratorskie po wystawie
18.00 - 18.30 O sylwetce Karla Dedeciusa rozmawiają Renate Schmidgal (wieloletnia współpracowniczka Karla Dedeciusa i laureatka nagrody jego imienia) i Sława Lisiecka, wybitna tłumaczka literatury niemieckiej mieszkająca w Łodzi
18.30 - 19.30 Panel I: Przeprawy tłumaczy. (Merytoryczne i praktyczne uwarunkowania pracy tłumacza). Moderacja: Sława Lisiecka, Leszek Engelking (Sala Lustrzana)
19.30 - 20.30 Reportaż – medium, które przybliża inne kultury. Goście: Michał Książek (Wydawnictw Czarne) i Wojciech Górecki. Prowadzenie: Maciej Robert (Kawiarnia MMŁ)

21 maja (czwartek), godz. 21.30
Miejsce: Kawiarnia Niebostan
ul. Piotrkowska 17
Wstęp wolny

„Między Wyspami a Marsem”
Spotkanie z Jerzym Jarniewiczem i prezentacja Antologii „Poetki z Wysp” (zawierającej utwory Lavinii Greenlaw, Monizy Alvi, Jackie Kay, Gwyneth Lewis, Alice Oswald, Ruth Padel, Jo Shapcott i Rosemary Tonks) oraz prezentacja nowej książki poetyckiej Jerzego Jarniewicza „Woda na Marsie” i rozmowa z autorem. Prowadzenie: Przemysław Owczarek. (Kawiarnia Niebostan).

22 maja (piątek), godz. 18.00 - 21.00
Dom Literatury
Wstęp wolny

18.00 Panel II: Europa tłumaczy z sąsiedztwa. (Przekład tekstu jako przekład kultury?) Moderacja: Jerzy Jarniewicz.
20.00 - 21.00 Prezentacje poetyckie z Ukrainy i Białorusi oraz dyskusja o sytuacji w tym regionie Europy (Hałyna Kruk, Ostap Sływynski, Andriej Chadanowicz, Maryna Szoda).

13 czerwca (sobota), godz. 12.00-22.00
„Dom, ojczyzna, granica / Ślady i transformacje” – multidyscyplinarne warsztaty
Dom urodzenia Karla Dedeciusa
ul. Wólczańska 146
Wstęp wolny

„Pierwszy świat składał się z wytapetowanego na ciemno mieszkania i z podwórka, naszego placu zabaw, szczelnie zamkniętego przez otaczające budynki. Rzadko które z sąsiednich podwórzy mogło nam zaoferować choćby niewielki trawnik” – tak wspominał Karl Dedecius najwcześniejszy okres swojego życia.
Część wydarzeń związanych z obchodami jego 95. rocznicy urodzin odbędzie się w domu w którym urodził się późniejszy wybitny tłumacz, przy ul. Wólczańskiej 146.
Znaczenie tego miejsca w historii Łodzi podkreślą projekcje materiałów dokumentalnych związanych z Karlem Dedeciusem na fasadzie  kamienicy. W wyniku konsultacji z mieszkańcami  podwórze – tę „małą ojczyznę” – wspólnie poddamy transformacji za pośrednictwem roślin, a aby odnieść się do pamięci tego miejsca przeprowadzimy warsztaty plastyczne techniką frottage. Ta metoda, wymyślona w 1924 roku przez  artystę Maxa Ernsta, sprawia, że struktura materii zostaje przeniesiona bezpośrednio na papier. Jedna z prac utrwalających ślady przeszłości (noszone m.in. przez chropowate powierzchnie ścian, drewnianych drzwi i innych miejsc podwórza) zostanie oprawiona i podarowana Karlowi Dedeciusowi.  Zapraszamy też na wernisaż wszystkich stworzonych przez Łodzian prac i na grill.

Harmonogram:
12.00 - 15.00 Transformacja podwórza za pośrednictwem roślin. Koncepcja i prowadzenie: Łukasz Nowacki (Fundacja Transformacja).
16.00 - 18.00 Warsztaty plastyczne techniką frottage -  przygotowanie „odcisków” domu Karla Dedeciusa w prezencie dla tłumacza. Koncepcja i prowadzenie: Urszula Sroczyńska, Beata Ścieglińska.
19.00 Wernisaż powstałych w czasie warsztatów prac + grill.
21.00 Projekcja filmu o Karlu Dedeciusie na fasadzie kamienicy, w której się urodził.

14 czerwca (niedziela), godz. 14.00
„Tłumaczenie miasta” – spacer po Łodzi dla obcokrajowców
Miejsce zbiórki: Muzeum Miasta Łodzi
ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

Mówiąc o Łodzi dawnej, mówi się o Łodzi czterech kultur - tworzonej przez Polaków, Niemców, Żydów i Rosjan. Dzisiejsza wielokulturowość współczesnego miasta jest jednak dużo bardziej zróżnicowana. Karl Dedecius jako tłumacz poświęcił życie zbliżaniu do siebie kultur poprzez literaturę.  Być może przyczynił się do tego również fakt, że zarówno jego życie jak i historia jego rodziny to historia migracji, wykorzenienia i zapuszczania nowych korzeni.  Aby pomóc zadomowić się w Łodzi tym, którzy przybyli tu niedawno, a chcieli by lepiej poznać miasto, nauczyć się odczytywać historie zapisane w jego  murach, odwiedzić miejsca związane z jego przeszłością i teraźniejszością, a także wyjść poza utarte szlaki - zapraszamy na spacer po Łodzi dla obcokrajowców. Spacer odbędzie się w języku angielskim.

1 lipca (środa), godz. 17:00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie

Prowadząca: Marta Skłodowska
Miejsce: Galeria Wystaw Czasowych
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

27 sierpnia (czwartek), godz. 11:00
„Laboratorium języka” - warsztaty dla młodzieży
Miejsce: Sala Lustrzana
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona. Zapisy: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , 42 254 90 11

Gramatyki różnych języków to skomplikowane systemy, jednak  jednocześnie słowa odsyłają zawsze do konkretu doświadczeń. To umożliwia wzajemną komunikację i międzykulturowy dialog. W czasie warsztatów językowych skoncentrujemy się na obu tych aspektach języka. Obok części związanej z przekładem tekstu literackiego i źródłosłowem słów, zajmiemy się także dialogiem intuicyjnym, sprawdzając, czy języki mogą być  całkowicie „obce”.
Dodatkowo w czerwcu Dział Edukacji Muzeum Miasta Łodzi przyjmuje zapisy na warsztaty dla grup szkolnych. Kontakt: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

29 sierpnia (sobota), godz. 11:30
Wycieczka rowerowa po Łodzi śladami Karla Dedeciusa
Miejsce zbiórki: Muzeum Miasta Łodzi
ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

Wybitny tłumacz Karl Dedecius urodził się niemal 95 lat temu w wielokulturowej  Łodzi. Jak wyglądało wtedy miasto, w jakich miejscach spędzało się czas wolny, gdzie znajdowało gimnazjum polskie, a gdzie niemieckie? W  jakie kolejne miejsca przenosiła się rodzina Dedeciusów? W czasie wycieczki rowerowej śladami  wybitnego tłumacza odwiedzimy wybrane miejsca związane z jego biografią, a zarazem z przeszłością miasta.

29 sierpnia (sobota), godz. 13:30
Finisażowe prowadzanie kuratorskie

Prowadząca: Marta Skłodowska
Miejsce: Galeria Wystaw Czasowych
Muzeum Miasta Łodzi, ul. Ogrodowa 15
Wstęp wolny

wrzesień 2015 - czerwiec 2016
„Niemiecka Biblioteka“ - wykłady o literaturze niemieckojęzycznej (m.in. Thomas Bernhardt, Elfriede Jelinek, Herta Müller).
Nawiązując do „Biblioteki Polskiej” - monumentalnego wydawnictwa obejmującego 50 tomów, które Karl Dedecius stworzył, aby przybliżyć w kręgu niemieckojęzycznym literaturę polską - otwieramy cykl wykładów, które przybliżą polskim odbiorcom literaturę niemieckojęzyczną. Na comiesięcznych spotkaniach omówiona zostanie  twórczość najważniejszych autorów z tego kręgu językowego i zarazem autorów trafnych diagnoz współczesności, takich jak Reiner Maria Rilke, Franz Kafka, Thomas Bernhardt, Elfriede Jelinek, czy Herta Müller.

Wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona. Zapisy: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , 42 254 90 11

Drukuj Share on FaceBook