Łódź - krótka nazwa i krótka historia. To przede wszystkim niecodzienność powstania europejskiej metropolii przemysłowej, istnienie w niej wielu kultur, wyznań i narodowości. To także specyfika miejscowej koegzystencji kulturowej, religijnej i narodowej. Wszystko to połączone z pragnieniem budowania własnego niepowtarzalnego miasta. Praca fizyczna konkurująca z wiarą i umysłem. Praca nade wszystko, przy równoczesnej chęci zachowania własnej tożsamości.

1. Zanim powstała wielka Łódź
2. Miasto i kultura
3. Historia i naród

Łódź to bezprecedensowe dzieje lokalnego rozwoju ekonomicznego, tworzenia się rodzimych elit, autentycznego radykalizmu społecznego oraz rewolucyjności jej mieszkańców. To także wyjątkowość składu narodowego i wyznaniowego jej mieszkańców. Tym samym Łódź to współistnienie kilku narodów i kilku religii oraz wyznań z konieczności prowadzące do naturalnego prozelityzmu, jak również wymuszające istnienie koegzystencji w dziedzinie kulturowej, narodowej i religijnej.

Taka Łódź istniała do II wojny światowej. Eksterminacyjna polityka okupacyjnych władz hitlerowskich doprowadziła do totalnego wyniszczenia nacji żydowskiej. Z kolei masowe przesiedlenia ludności niemieckiej dokonane po zakończeniu wojny poważnie zmniejszyły liczebność Niemców i protestantów łódzkich. Łódź przestała być miastem wielonarodowym i wielokulturowym.



"Triada Łódzka. Trzy wielkie społeczności. Polacy - Niemcy - Żydzi" w Muzeum Historii Miasta Łodzi to:

• ekspozycja dziejów wielkiej metropolii przemysłowej ubiegłego i obecnego stulecia, życia kulturalnego, społecznego i politycznego jej mieszkańców;
• prezentacja dziejów lokalnych struktur społecznych, ich oddziaływania w sferze szeroko pojętej kultury, przejawów życia duchowego mieszkańców, zróżnicowania narodowego i wyznaniowego;
• specyficzny obraz przestrzeni i ludzkiej zbiorowości, dynamiki przemian w XIX i XX wieku, ważnych postaci i wydarzeń związanych z Łodzią;
• całokształt zjawisk składających się na fenomen wielonarodowej, wielokulturowej i wielowyznaniowej metropolii przemysłowej.

• postrzeganie w przestrzeni miejskiej reliktów przeszłości charakterystycznych dla poszczególnych etapów tworzenia się wielkiego miasta przemysłowego. Dostrzeganie różnic między poszczególnymi układami urbanistycznymi odpowiadającymi poszczególnym etapom rozwoju miasta;
• wykształcenie postrzegania wielonarodowościowego elementu tworzenia się społeczności łódzkiej. Oddanie zasług poszczególnym grupom w procesie kształtowania specyfiki lokalnej społeczności;
• zwrócenie uwagi na różnice w funkcjonowaniu poszczególnych warstw społecznych i grup zawodowych. Wskazanie na tworzenie specyficznych oaz społecznych związanych z konkretnymi zakładami przemysłowymi. Konieczność i możliwości stworzenia całej infrastruktury;
• przedmioty codziennego użytku przynależne do konkretnych warstw społecznych. Ocena tworzonych za ich pośrednictwem wartości duchowych.